Рожевий ліф, маціївка та циліндр, або що носять у Берента? Символіка та значення вбрання у “Fachowiec”
DOI:
https://doi.org/10.17721/Ключові слова:
мода XIX століття, Вацлав Берент, “Fachowiec”, циліндр, пальто, тужуркаАнотація
У статті аналізується символіка та значення вбрання, яке носять персонажі дебютного роману Вацлава Берента. Цей твір був створений у 1893 році, а в 1895 вийшов друком. Кінець XIX століття – час активних економічних та соціальних трансформацій, а також змін моди. Одяг століттями слугував маркером статусу, походження та статків того, хто його носив. У романі Берента, події якого розгортаються наприкінці XIX століття, з’являється тогочасне вбрання, таке як тужурка, кафтан чи ліф, що характеризують статус, походження та насамперед особистісні риси персонажів. Берент точно добирає костюми для своїх героїв, однак, це вбрання слугує не лише для зовнішньої характеристики персонажів,
а виступає інструментом, завдяки якому стає можливим розуміння та пізнання їхніх мотивацій, дій і, головне, прагнень. Таким чином психологія персонажів, їх переживання та емоційний внутрішній світ знаходять відзнркаленнч в одязі, символічне значення якого має як індивідуальний, так і універсальний вимір.
Посилання
1. Bajda, J. (2023). Błękitny fin de siècle. Kolor niebieski w kulturze i literaturze Młodej Polski (Gabriela Zapolska – Kazimierz Przerwa-Tetmajer – Stanisław Wyspiański). Poznań.
2. Bajda, J., Wojkiewicz, R., Sikorska-Krystek, A., & Prabucki, K. (2025). “Różne mody i niewygody”. Stroje w literaturze i sztuce XIX i XX wieku. Poznań.
3. Berent, W. (b.d.). Ozimina (M. Głowiński, oprac.). Wrocław.
4. Berent, W. (2018). Fachowiec. Powieść współczesna (I. E. Rusek, wstęp i oprac.; Biblioteka Narodowa, seria I, nr 330). Wrocław.
5. Biedrońska-Słota, B., & Molenda, M. (2023). Kontusz. Z dziejów polskiego ubioru narodowego. Warszawa.
6. Birkenmajer, J. (1926). Pierwszy gryf. Kurier Poznański, 364.
7. Birkenmajer, J. (1929). Jak debiutował Wacław Berent. Kurier Poznański, 530.
8. Carr-Gomm, S. (2005). Słownik symboli w sztuce (B. Stokłoda, przekł.). Warszawa.
9. Chajęcka, P. (2013). “I powlokło się życie szarym, jednostajnym szlakiem”. O kolorach w “Fachowcu” Wacława Berenta. LiteRacje, 4.
10. Dębicki, Z. (1927). Portrety (seria 1). Warszawa.
11. Dziechcińska, H. (1996). Ciało, strój, gest w czasach renesansu i baroku. Warszawa.
12. Faryś, P. K. (2014). Ubiór kobiecy i jego tajemnice 1780–1930. Warszawa.
13. Galle, H. (1904). Książka, 2.
14. Gloger, Z. (1903). Encyklopedia staropolska (t. 4). Warszawa.
15. Gomulicki, W. (1951). Warszawa wczorajsza. Warszawa.
16. Gruchała, W. (2007). Architekt prozy. Retoryczna analiza stylu wybranych powieści Wacława Berenta. Kraków.
17. Knysz-Rudzka, D. (1980). Doświadczenie pozytywistyczne w twórczości Wacława Berenta. W E. Jankowski & J. Kulczycka-Saloni (red.), Problemy literatury polskiej okresu pozytywizmu (t. 1). Wrocław.
18. Kopaliński, W. (1990). Słownik symboli. Warszawa.
19. Kuryłowicz, B. (2012). Semantyka nazw kwiatów w poezji Młodej Polski. Białystok.
20. Kwaśniewicz, W. (2021). Dzieje szabli w Polsce. Warszawa.
21. Letkiewicz, E. (2021). Konteksty polskiej biżuterii patriotycznej. Lublin.
22. Linde, S. B. (1951). Słownik języka polskiego. Warszawa.
23. Madeja, A. (2010). Skąd pochodzą polskie nazwy kolorów. Postscriptum Polonistyczne, 2.
24. Nowaczyński, A. (1992). Wacław Berent. Archiwalia. Nowaczyński i Brzozowski o Berencie. Inedita z archiwum “Przeglądu Tygodniowego”. Teksty Drugie, 4.
25. Potocki, A. (1912). Polska literatura współczesna (cz. 2). Warszawa.
26. Rusek, I. E. (2016). Bestiarium w “Fachowcu” Wacława Berenta. W D. Piechota & A. Trześniewska (red.), Ekomodernizmy (“Zielona Historia Literatury”, t. 2). Lublin.
27. Rusek, I. E. (2024). Kreacje kobiecych bohaterek w “Nauczycielu” i “Przy niedzieli” Wacława Berenta. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio N, 9.
28. Schopenhauer, A. (1995). Świat jako wola i przedstawienie (t. 2; J. Garewicz, przekł.). Warszawa.
29. Sieradzka, A. (1991). Peleryna, tren i konfederatka. O modzie i sztuce polskiego modernizmu. Wrocław.
30. Sieradzka, A. (2003). Nie tylko peleryna. Moda okresu Młodej Polski w życiu i sztuce. Warszawa.
31. Sikora, I. (1987). Symbolika kwiatów w poezji Młodej Polski. Szczecin.
32. Szubert, M. (2003). Leksykon rzeczy minionych i przemijających. Warszawa.
33. Tuszyńska, A. (1992). Rosjanie w Warszawie. Warszawa.
34. Wieruch-Jankowska, E. (2015). Gorsety warszawianek XIX wieku i moda europejska. W E. Letkiewicz (red.), Ciało, strój i biżuteria w kontekście przemian kulturowych, społecznych i politycznych XIX wieku (t. 1). Lublin.
35. Zalewska, A. (2009). Stolica Wacława Berenta. Warszawa – Berlin – ? W A. Zalewska, Na obrzeżach wielkości. Szkice o literaturze XIX i XX wieku. Warszawa.
36. Zawistowski, B. (1990). “Tu już nic więcej spalić się nie może...”. Krajobraz Warszawy w “Fachowcu” Wacława Berenta. W E. Paczoska (red.), Miasto słów. Studia z historii literatury i kultury drugiej połowy XIX wieku. Białystok
